South Georgia

Walvisvaardersboot Grytviken (PolE)

12/04 – Eindelijk is het zover. Na dagen verlangend op haar kustlijn uitgekeken te hebben, mogen we eindelijk voet aan land zetten op het legendarische South Georgia van Ernest Shackleton. De stemming is uitgelaten. Rugzakken, velcrobanden en schoenzolen worden nog gecontroleerd op aanwezigheid van eventuele zaden die van elders zijn meegereisd en mogelijk een probleem zouden kunnen vormen mochten ze vrucht schieten op het eiland. Enkele jaren geleden werd immers op een dergelijke manier ongewild Bitterkers geïntroduceerd. Die is beginnen woekeren en ze ondervinden veel problemen om de verdere verspreiding ervan tegen te gaan.

Pelsrobpup (PolE)

Maar goed, terug naar onze uitstap. Na een inleidend praatje waarin de do’s en don’ts nog even worden meegegeven, gaan we tegen 8u30 aan boord van een reddingsboot die ons naar het eiland brengt. We meren aan in het oude walvisvaardersstation van Grytviken. Het station is verlaten sinds 1965. De verroeste walvisvaarderboten, die ondertussen 60 jaar onaangeroerd in het water liggen, zijn samen met de vele walvisbeenderen, roestige gebouwen en resterende machines stille getuigen van de activiteiten die hier vroeger plaatsvonden.

Graf Shackleton (PolE)

Van Grytviken gaat het naar de begraafplaats waar het graf van Shackleton en zijn rechterhand Frank Wild gelegen is. Dan is het tijd voor een meet en greet met de pinguïns. We slalommen tussen de grommende Pelsrobben door die verspreid liggen langs het strand en begeven ons naar een locatie wat verderop in de baai waar we eerder vanochtend vanaf het schip een groep Koningspinguïns zagen staan. Een groep jonge Zeeolifanten kijkt ons meewarig aan als we langslopen. En dan is het eindelijk zover: een Koningspinguïn staat wat verderop op het strand. We begeven ons wat dichterbij en maken ons klein. En ja hoor, dat volstaat om de interesse van deze pinguïn te wekken. Voorzichtig komt hij dichterbij geschuifeld tot op een meter of vijf. Fototoestellen klikken wild. Dan bedenkt hij zich, poest even zijn veren, keert zich langzaam om en schuifelt op zijn gemak weer weg. Wanneer we boven de Tussacgraspollen uitkijken, zien we nog 19 van zijn soortgenootjes bij de rivier staan 100 meter verder landinwaarts. Overal verspreid op de vlakte liggen Pelsrobben in het gras, her en der in het gezelschap van Zeeolifanten. Enkele jonge dieren spelen in het water. Een groep stekelstaarten vliegt over. Het lijkt Eden wel: ongerept en puur, vol dieren en geen enkel teken dat de aanwezigheid van de mens verraadt. We voelen ons bevoorrecht.

Koningspinguin (PolE)

 Wanneer we terugkeren naar het dorp, zien we, verscholen tussen de Tussacpollen, twee mannetjes Zeeolifant vreedzaam liggen. Wat een joekels! Ze zijn wel bijna 5 meter lang en kunnen tot 3700 kg wegen. Helaas stinken ze ook even hard als ze groot zijn J Nog een bezoekje aan het museum en dan weer aan boord. Het was een mooi dagje.

 

Zeeolifant (PolE)

16/04 – Van South Georgia ging het in een trek door naar de Falklands. Het weer zat ons eindelijk wat mee en helikoptervluchten leverden nog twee Zuidelijke butskoppen en een Potvis op. Vanochtend zijn we aangekomen op de Falklands en nu liggen we in de baai voor Port Stanley te wachten tot we van boord kunnen. Ezelspinguins, Rockhoppers en Koningspinguins staan ons alvast op te wachten op het strand... :-)

Go west

Antarctic prion (PolE)

08/04 – Helaas.  Het nachtelijke werk bleek tevergeefs. De CTD leverde niets op, de boringen mislukten omdat het sediment te hard was en de OFOS kon geen gasbellen waarnemen. Teleurstelling alom. Maar geen tijd te verliezen. We zetten onze tocht verder naar het noorden om rond de eilandenboog opnieuw op zoek te gaan naar vents in de buurt van enkele onderwatervulkanen. Net als ik wil aanschuiven aan het ontbijt, meldt Holger dat er een vogel op het dek zit. Het blijkt om een Antarctic prion te gaan. Het beestje is op het schip geland, maar kan niet meer opstijgen. Een helpend handje en weg is hij, glijdend over de golven.

Na een relatief kalme periode, neemt het aantal vogelsoorten weer wat toe. Met vier soorten albatrossen mogen we niet klagen: Reuzen- en Wenkbrauwalbatros, Light-mantled sooty en Grey-headed. Ook opnieuw Kerguelen petrel.

Zuidkaper (PolE)

09/04 – Het schip is weer een en al bedrijvigheid. Beneden wordt druk gewerkt om de volgende boringen voor te bereiden en de beelden van de Hydrosweep en Parasound te analyseren. Terwijl we stilliggen op station, duikt opnieuw een Zuidkaper op vlak bij de boot. Als we dachten dat niets onze vorige waarneming van de dichte Zuidkaper kon overtreffen, waren we mis. Nieuwsgierig draait hij een tijdje rondjes rond de boot terwijl hij bellen doet opborrelen en bijna tegen de romp van het schip aanschurkt. Opnieuw overal ‘ooooh’ en ‘aaaaah’. Het ene fototoestel klikt nog sneller en gedrevener dan het andere. Het blijft fascineren, zo’n dichte walvis. Wanneer het schip haar route richting South Georgia verder zet, laten we Wallie achter. 

10/04 – Opnieuw mistig. Zucht. Gelukkig breekt de zon af en toe eens door het lage wolkendek heen. De stations van de voorbije dagen leverden eindelijk wat positieve resultaten op. In de vulkanische zone ten noordwesten van de South Sandwicheilanden werden verscheidene indicaties van hydrothermale activiteit ontdekt. Aangezien nu de tijd ontbreekt om deze vents meer in detail te onderzoeken, zullen ze onderdeel uitmaken van een toekomstig project waarbij ze deze zones met een onderzeeër opnieuw zullen bezoeken.

Sneeuwstormvogel (PolE)

Naarmate we opnieuw dichter bij South Georgia komen, nemen de aantallen Konings-, Ezels- en Macaronipinguins en Pelsrobben opnieuw toe. Heel even stijgt de spanning op de brug wanneer net voor de boot een vin kort door het water breekt. Beaked whale? Hoewel we er met 5 man naar zoeken, duikt ze niet meer terug op. Het zal een mysterie blijven. Helaas. Een Sneeuwstormvogel vervoegt het schip opnieuw en blijft lange tijd met ons meevliegen. We begeven ons naar buiten om dit zalig mooie vogeltje wat beter te kunnen bekijken. De nieuwsgierigheid is blijkbaar wederzijds, want niet veel later komt hij op zo’n meter voor ons hangen om die rare wezens eens van naderbij te bekijken. Terwijl we ons best doen om er een foto van proberen te maken,  komt hij al biddend boven ons hangen, als een klein engeltje, om te kijken waar we mee bezig zijn. Zalig!

Multinet (PolE)

Om een verklaring te zoeken voor de feeding frenzy van de Bultruggen van vorige week, hebben we Birgit gevraagd de waterkolom op de betreffende locatie te bemonsteren met een multinet. Hierbij worden op verschillende diepten waterstalen genomen waarbij we een zicht krijgen op de aanwezigheid van plankton en ander waterleven in dat bepaald deel van de waterkolom. Wat krill, kiezelwieren, copepoden, een enkele predatorworm,… altijd leuk zo een blik te werpen op de onderwaterwereld.

 Tegen de avond bereiken we opnieuw South Georgia. Er wordt nog tot laat in de nacht druk gewerkt op het werkdek. Verschillende boringen vinden plaats en een OFOS wordt uitgevoerd. De verlichting bij de werkzaamheden oefent de nodige aantrekkingskracht op de zeevogels uit. Het duurt dan ook niet lang eer we de eerste melding krijgen van een Antarctische prion die op het schip is geland. Niet veel later volgt ook een South Georgia Diving petrel. We helpen hen een handje en zetten hen opnieuw overboord. Ondertussen is het 23u15 geworden. Tijd om m’n bed in te kruipen, want morgen om 6u begint de telling opnieuw.

Een sprankeltje hoop

Snow petrel (PolE)

06/04 – De boringen van gisterenavond vormen het belangrijkste gespreksonderwerp aan de ontbijttafel. De wetenschappers konden tijdens vier verschillende boringen sedimentstalen uit de oceaanbodem bovenhalen,  tot 19 meter diep. Deze specifieke site was voor hen van bijzonder belang omdat onderzoek tijdens een vorige cruise uitwees dat deze sedimenten bijna uit puur silicium bestaan, silicium afkomstig van restanten van diatomeeën. Een succes en een opsteker voor de wetenschappers aan boord.

Na onze uitstap richting oost langs de 60^e breedtegraad, gaat het nu opnieuw naar het noorden. Daar willen de bodemonderzoekers nog enkele mogelijk interessante stukken van naderbij bekijken, in de hoop toch nog seeps te vinden. De tijd kort af en iedereen wordt een beetje nerveus. De OFOS heeft het al twee keer begeven door technische mankementen, wat de kansen op het vinden van seeps alleen maar verder doet afnemen.

Bulrug op z'n rug (PolE)

Onze zuidelijke route brengt een nog nieuwkomer met zich mee: een Snow petrel brengt kortstondig een bezoek aan de boot vooraleer hij zijn weg over de oceaan verder zet. Zijn zuiver witte verenkleed maakt hem bijna onzichtbaar tegen de witgrijze lucht. Leuk, want toch voornamelijk een soort die je normaal gezien in de buurt van het ijs aantreft. Nu de South Sandwicheilanden weer dichterbij komen, profiteren we van het droge weer en de goede zichtbaarheid nog even om een helikoptervlucht rondom Bristol Island uit te voeren. Resultaat: 26 Bultruggen, waarvan twee uit het water opspringend, en één Zuidkaper. Niet slecht, op twee uur tijd J  Toch blijft de diversiteit aan zeezoogdieren opvallend laag. Weinig Gewone vinvissen, geen Blauwe vinvis, geen Dwergvinvis, slechts één soort dolfijn, enkel Pelsrobben,…  Maar we klagen niet ;-)

Bultrug (PolE)

’s Avonds nog een stukje Tarantino meepikken met Inglorious basterds en dan weer naar bed.

Flare gedectecteerd door de Parasound (AWI)

07/04 – Groot nieuws! Vanochtend rond 8u werd een zeer waarschijnlijke ‘flare’ ontdekt met de Parasound, een toestel dat continu de structuur van de oceaanbodem vastlegt terwijl we varen. Deze ‘flare’ wordt gevormd door een reeks opstijgende gasbellen in de waterkolom wat kan  wijzen op de aanwezigheid van seeps. Het schip maakt onmiddellijk rechtsomkeer naar de locatie waar de flare twee uur eerder werd opgepikt. De meetapparatuur wordt in gereedheid gebracht. Iedereen is in hoogste staat van paraatheid. Bij aankomst vaart het schip vier keer over de locatie om de waargenomen structuur in de waterkolom beter in beeld te brengen. Het ziet er goed uit. Een CTD wordt neergelaten, waarbij op verschillende  diepten stalen genomen worden van de waterkolom. De chemische samenstelling van het water kan het vermoeden van een seep al dan niet bevestigen. Nu is het afwachten geblazen.

Terwijl iedereen vol spanning wacht op de resultaten van de CTD, zorgen twee Bultruggen vlak bij het schip voor de nodige verstrooiing. Het wordt donker. Vannacht zal, bij gebrek aan een goed werkende OFOS, een andere onderwatercamera naar de oceaanbodem afzakken om beelden proberen te maken van de door de Parasound waargenomen structuur. Fingers crossed!

Over de wilde baren

03/04 - Ondertussen is de storm in volle furie losgebarsten. Golven rijzen hoog op en slaan wild over de boeg van het schip. De wind trekt aan tot 10 beaufort. De Polarstern schommelt ruig heen en weer. Iedereen beweegt mee op haar rollende ritme en doet zijn uiterste best om overeind te blijven, al is dat op momenten geen eenvoudige opdracht. Het is een beetje als simultaan dronken zijn, maar dan zonder drinken. Wanneer het schip door de golven wordt opgetild lijk je loodzwaar te wegen en geraak je nauwelijks vooruit, het volgende moment zweef je als een pluimpje door de gangen. Het werkdek wordt overspoeld door hoge golven en is dan ook verboden terrein tot de wind weer wat geluwd is en de storm gaat liggen;

In beschutting van Montagu eiland (Copyright Thomas)

Aangezien de weersomstandigheden niet toelaten het onderzoek met de Hydrosweep en de OFOS verder te zetten, zoekt het schip vannacht de beschutting op van Montagu Island, het derde zuidelijkste eiland van de South Sandwich reeks. We zullen hier blijven liggen tot de wind afneemt en de trip weer kan worden voortgezet onder meer optimale omstandigheden.

04/04 – Tegen 13u is de wind voldoende afgenomen tot een 7 beaufort en kan het schip haar route en wij ons werk hervatten. We varen eerst oostwaarts om daarna richting zuiden af te zakken tot nabij de 60e breedtegraad. Daar zullen, als de weersomstandigheden het toelaten, nog enkele boringen en metingen worden uitgevoerd. Naast enkele Southern fulmars, Cape petrels, Zuidelijke reuzenstormvogels en wat Blue petrels ook onze eerste Zuidpooljager. Het befaamde zesde continent schuift langzaam maar zeker dichterbij…

Het werkdek wordt overspoeld door golven (Copyright Thomas)

Zeeleven

OFOS

02/04 – De voorbije dagen zijn vrij rustig geweest. Eenzame ijsschotsen langzaam schoven voorbij als eilanden in de uitgestrekte oceaan met pinguins als hun enige gezelschap. Onze eerste Sooty albatros. Het schip vaarde regelmatig urenlang tegen heel lage snelheid om de OFOS zijn werk te laten doen. Met deze nogal groot uitgevallen onderwatercamera proberen de onderzoekers op de oceaanbodem te zoeken naar sporen van hydrothermale activiteit: de befaamde ‘vents’ dus. Leuk om de wezens van de diepzee eens live in beeld te krijgen: diepzeekoralen, sponzen, krabben, vissen, kwallen etc… Voor de wetenschappers is het uren turen naar livestream beelden van de oceaanbodem op een computerschermen hopen op veranderingen in fauna en sedimentkleur. Voorlopig nog zonder succes. 

Een beeld van de oceaanbodem op 720 meter diepte (OFOS)

Hoewel er normaal gezien niet geteld wordt tijdens dergelijke transecten, bewees Henri vandaag nog maar eens dat een walviskijker altijd alert moet blijven. Een Zuidkaper benaderde de boot tot op slechts 20 meter en liet zich urenlang uitgebreid bewonderen. De ruwe eeltkorsten op de kop, de hoge gebogen mondlijn, de spuitgaten, de diepe kerven op het lichaam,… alles werd uitgebreid geshowd.  Telkens hij aan de oppervlakte verscheen spoot zijn V-vormige fontein met een hese zucht op en bij het duiken liet hij herhaaldelijk zijn trage, bijna verticale staartfluke bewonderen. Tijdens zijn langdurige voedseltocht rond de boot werd hij begeleid door een hele resem Kinbandpinguins, die hem vrolijk al roepend achterna zwommen. 

Deze Zuidkaper liet zich uitgebreid bewonderen (PolE)

Het betere weer liet ons ook weer toe enkele helikoptervluchten te maken, de ene al meer succesvol dan de andere. IJsschotsen op onze route werden geïnspecteerd op pinguïns, wat ook twee Zuidkapers opleverde die vlak tegen de ijsschotsen aanlagen.

Kinbandpinguins op een ijsschots (PolE)

Iedereen bereidt zich nu voor op de komende storm. We varen langs de oostkant van de South Sandwich Islands in zuidelijke richting, om het ergste te vermijden. Meteo-Max voorspelt daar 7-8 beaufort in plaats van de voorspelde  10 meer naar het noorden. Deuren op het werkdek worden gebarricadeerd, alles krijgt een veilig plaatsje en we hopen dat we niet te ziek zullen worden van de toenemende deining….

Zeekomkommers op 800m diepte in een vulkaankrater (door OFOS)